Friday, 10 April 2020






Karbi atum angtan damde te chongdat athai avelo ma?

Karbi Anglong district thakthe aprang puseta India angkangpi angbong 736 district pen pangbar lote Karbi Anglong district adang ke kethepik a district pu ke kali athe India arlo thetan-thetan a district penang dolang. Akethenai a district ke Gujarat state arlo Kutch pu a district lo. Laso a district adang kethe 45,652 sq km do lapen amuluk ta 20,92,371. Lasonsi Arunachal Pradesh arlo a district amokha Karbi Anglong a district pen adang bichet puseta chingbarkre-chingbarkre ke do. Lahai along amuluk ke-ong lapen a density mate monit kedo kachinglumsi langdam nangji. Non langdam lonang India pen adang amuluk ke-ong a district arlo amuluk kanglum ke kilometre isi avaikang arlo (Square kilometre) bang 20,000 pen 30,000 anta do. Lahai a district atum ke lasi industry lapen corporate saihem mate beha ke-ong adimsi kerengji aphan choklem dam nangkok ajok halahai adimsi chongvir dam rinti lo. Lasonsi lahai amuluk ke-ong adim amonit atum ta tangka kelong ke-ong adim pura ha angtan adetsi chongvir damlo. Lason ajok lahai amonit atum kedam lapen industry lapen corporate saihem mate beha ke-ong ajok monit akenang thetan amat jonghe le monit dam seta dorde athe lahai adim along monit akenang ke-ong ke labour class amonit lapen lahai adim along kedo barim atum ke kacharli kihungsoi lapen atovar kachini et ajok kacharli kedo–o rinti lapen konat ma tangka ke-ong adimsi kat lap lo. Lahai dim ke ladak ili Karbi Anglong pen danglok kapaphi adim, pulonang monit ke nangchan bom seta hala kachoklem ke athai kave pu amat chongvir dam rinti lo. Lasi non kethetan alam abang kelang dam nangji ke ahok-ahak ladak ili kachongdat adim ave ma? Mate ha kachongvir dam adim along tangka kelong ong munak ma? Mate kopene akerengme do ma? Neli kelang lapen kamunthi dam pen kelong ke ladak ilitum adim ke bang angtan chongvir damde seta keklem adim lapen kachongdat adim do. Isivet alam, ili kamatha dam nangji ke akethenai lo, non kedamtang apor ahut anke kamatha pangching pen ili bidi abang asai kapavangve ajoksi keklem mate kachongdat adim ave pukok. Kachongdat adim ke emethangsi matha pame pen cheselam nangji. Bang adim lapen bang along kachongdat ke bang arum kedo lapen bang nang kelangrem pen kachingtang nang ke theklor lo athe bang atam ke inghor un vek nangji, bonseta ratpangri a chokamar pulote cheparoka long pame. Non ili ke bang nihang-nirep ahavar a state Nagaland, Manipur, Mizoram ason-ason pen ke pangbarno. Lahai a state along ke monit atum kachongdat athai ave puke ahok athe Nagaland arlo ta inglong lapen arlong a inglong ke-ong munak ajok kachongdat pu chot ta kali sai chotikiji puseta adim ave. Lahai ke inglong amat thetan lapen kachingthurji aphan kachoklem aphan akisung do athe monit aphai ta jumpi. Lasonsi Manipur pen Mizoram heihui arlo talo, seta Karbi Anglong arlo ke sai chotiki adim ta longle dopik lang. Laso aphi ke ili methang kachoklem nangji adim bang aphansi pek lap. Pulonang arnivang a labour lapen mistry heihui le ili cheklem et pu anta adim dopik jilang. Lasonsi ason-ason abeha pachingthur nangjilang. Ladak akenangsotnai ke honesty and sincerity mate athikjot lapen kachongthuithe. Laso aphi abang ke kaseletle, kinirsip pen ning kiding henlo. Laso abang jongsi ning chibi pame pulote labour pen danglok beha anta chingthur unpo. Lasi kachongvir mate kachongdat dam ta bang keklem ason kacharliji aphansi kedam pulote lake kemepik alamlo lapen kachingthur aphan kedam puta mepik alam lo athe ajahak ason ke ladak choklem athai ave, seta longri along vang pen bang kacherailap adim methang nang kacherailap adim nangcherai nangji. Non Karbi Anglong arlo ili minority si nangcheman bomlo. Lasi bang pen ili ke kachepangbar ason chingbarbe athe bang atum ke amethang adim keklem athai kave ajoksi bang adim kedam. Pulonang India pen angtan ta damlo, seta dak ilitum adim ke ili kacheklem nangji adim bangsi cherailaplo. Lasi halaso ahin pen matha pen langdamsi asap kache-o abang do nangkokpo. Non lasi angtan kachongdat atum methang adim vang pen pachingthursi la bang angtan amonit keklem adim methang klemsi methang adim chepangtang nangpo.      





Kachithik mek thekthe ajok kisung nang

Kachethangplup COVID-19 pen kachepajokji aphan pura det adangpi arlo ta Lock Down kipi pen keboidet arat kisung chethan un eh an chingtang nang lo. Bangso apor ahut kisung dun ke kaike asonsi kavedet atumsi sungdun nanglo. Laso angbong ajahak atum ke kapangkre ta do lapen ajahak atum ke sai jokje pen keklem nang ta do, bonta laso angbong saijokje atum abangta raikom atum pen sung nanglo. Raikom atum ta ili methang akeme aphansi keklem lapen ketheng-kechok pu keklem nang ta ajahak atum karju thekthe ajok klem nangkok lo. Laso angbong pen kechengsi ke tovar ebeng kesangnang mate kachingthanglok atum aphan ta kisung thektik lo. Lahai kachingthanglok atum ke aphi chedam nang ta thai ave aprang kevang ta kisung thetan. Laso angbong kamgchir-kalang it angbong pen raikom atum pen kisung kepho nang ta dopik lang. Lahai atum aphan ke dim-klong ta avur kevan atum pu kamatha ajok pek haihe. Lasonsi kecho ahormu ta pihai abang ave. Kipiji aning kehang atum inut bang hini do puseta kanghap ajir kiding ajok mo amethang dorde detji pu kachematha amat pi ingtungte det. Lasi lahai atum aphan ratpangri (Government) pen kachingthanglok atum aphan ke mathavek nangji. Non ke latum aphan lapu amat loplot abang ke chokche athe ha bang adet pen aningke kuti-kuti atangka padam pen vanlo. Tangte latum aphan kopisi aduk pado varet lo? Bang adet kachingthanglok atum ke kidukpik pu atum ke kalipin lo. Kiduk puke la det arlo amat kachongdat kachingthanglok atum henlo. Lasonsi India adet angbong ta Karbi atum pen danglok ke akaprek a state along kachingthang atum dopik lo, seta Karbi ariso-nimso atum aphan ke kachinidun atum aphan anke KAAC a CEM Tuliram Ronghang kerap dun abang ke mesen lo lapen choro nangji.
            Non kethenai ratpangri along rat kacheto nangji ke Lock Down along henlo. Laso a Lock Down ke Social Distancing mate kedo kachepahelo henlo. Bangso kapangdak ke ili methang akeme aphansi ratpangri ke keklem athe laso avur ke kachi un prap pik lapen akeso kapameji aphan ankreme (Medicine) avelang. Inutbak along jongsi nang kidun lo pulote halaso det amonit ke-ot along le ot dun pu anta kachi un lo. La an ning kiduk alam ning kachibi nangji ke mo pholok pulote ahem asor ta langdam longle lapen kithi arpum anta chelongle lo. Ajat adhorom punon bang ratpangri atumsi kithi arpum aphan ta meh plong det po. Meh keplong ahut kidun ke aphi alam lo, kaparju anta parjuje det tahai lo. Toh la ke kithitang pulo, seta mo kacholong lo pulote inutvet mate kibi padar po nurse pen doctor atum anvet lo kedamji. Laso aphi ke avur kachopholok atum akopai mesen pulote nangme po, bonta keso abang nangbat bom pulote lapu bikok po mo achethe ave lote var damphit pu anchot lo. La keso esek ta doctor atum ajakong kapado aphan saline pen vitamin pipo, seta kapame det aphan puke a ankreme (Medicine) ave lang ajok asatkalanglok pensi seh langbom po. Lasi laso avur pen kachereji aphan ardi envek nangji. Laso ardi kipi nangji ke bang ratpangri pen abidi lapen avarsai ta pilap lo than laplo. Laso angbong komatne-komatne atum kapachethang along kroidun thap nangne. Lasi amutpi ko an ma hong kebarbe lapen monit anglum along kedode detji, ri kacharsam mo eh ver nangji. Hem isi puseta kedo chinglumle det nangji. Lapu an kachere pensi jok unji.

Saturday, 14 March 2020




Matric satlang angthek kaheno ili arpu che-en pame nang po

SEBA pen kapado 2018 Matric asatlang angthek 42.67% kelongdun pen Assam 27 districts angbong aber anatthu pen ingdeng kethom kelerok ke kopi lo ili kachethan jilang athe laso angdeng aphan ili o-thekthesi aningkanvang ta aber isi kalite non angdeng alongsi dover. Kedamtang penang aningkan ason thotsi pining lethot ta Assam angbong Karbi Anglong ke bangso asatlang along ki-un dun atum a phant kijumnei angbong isi lilo, achuning pen memuchot lo puvoiphit seta, Assam alongri eplang ta angthek la-an me-o puke kali det.
Karbi Anglong angkang kaike Matric satlang along kahenover ke kapaklong (Foundation) kememe apot lo. Athe aprang-prang thanbang anghoi kepek atum ke than thekthe pin atum ta do. Bangso along inutvet a thanbang kethan a school (Single school teacher) si ke-ong. Bangso angbong bang aphan (Adular) kapathan ta do, ason-ason asai (Duty) Census, Enumeration, NRC pen danglok kidun nang, mai-seke, saihem nang kehang, bainong kache endam, arni-arve pen kedamde, holiday, ok karengno, kaselet lapen amethang asai kedo ajok asai kachedamde heihui ke dopik lo. Tangte lahai a osomar kitap kelongle lapen hala school kidunde ta do lang, koson lo aklong (Foundation) ke keme thek po? Lasonsi osomar aphan pasang longle (PA-fail longle/ No detention policy) pu amat a oso le thekthe det seta angdeng abang parlubom. Bangso along ke-ongdung api-apo atum osomar kachelang dunde ta adai thepik lang. Laso kaparlu along ha ME pen high school angdeng anta lapusonsi dambom lo. Tangte kopusi kacharli ke kemesen po? Athe api-apo kachelang dunde chot ta kali ME pen high school along ke thanbang ta kadure thepik. Laso along ke thetan kasiksak dolo athe thanbang atum loh kethan patang un eh.
School do chit arni ratpangri school amokha along langdam sinang, L.P school pulote ingdeng pho do lapen subject pho anbak do. Arnisi angbong angdeng tin subject pho than nangji pulote ingdeng isi along period isi minute 45 nangkok. Son pulote arnisi period krepho than unvek nang po. Arnam kalite monit atum arnivang la-an keklem detji ajakong ave. Bangso aphuthak neli athak ketok athe amokha pen sai keklem arni kadure ke isi thetan athe lo. Jongsi thanver puseta kesang arni an ni pharo ra achitim anbak cheraidet lo. Bangso ajok thanbang inut a school along an kethan angdeng patang un-e. Lasonsi a-osomar atum ta thek pameme, arju thek pameme seta angdeng parlu bom nangkok. Lahai a-osomar atum angdeng kangtui ledun bom akitap nangsung bom po anke tong duntap po satlang angthek chepame dun thekthe lo. L.P school along thanbang dorplup pi un-e pulote matric asatlang angthek keme nangklangkle lo.
Non lahai pen kelang pangbar nang kedolang ke ratpangri a school pen private school. Private school along ke thanbang abainong ave pu ason lo jongsi ili ratpangri thanbang abainong pen le pangbar dam lote. Lasonsi hala kenangsot ahormu ta dopet ke kalisi ke-ong lapen thanbang atum ta mepik-pik ke kali, bonta HSLC satlang along ke private school asatlangsi memunakji lapen latum ajok pensi ingphun kachingthur un. Lasi lake kachepaduk lapen kinirsip pu abang kave det apot lo. Laso aphi ke school kethan abang ave tangho, thanbang vangve tangho lapen laheihui ason-ason kave ajok kesang, pulonang summer vacation ason-ason aphan bengpet ke class dover. Laso aphi tuition ta pipi. Lasi HSLC satlang pameji pulote neli athak kejong ason an pen chepajok thek nangji.   





Voreng pen medu aphan mathathe tik ke longri chingthur un eh

Isi alongri pachingthur oji pulote ratpangri aphan kachotonlok pen ke chingthur un eh. Amethang pen medu kachepavang aphan klemvek nangji athe ratpangri pen ke isi angdeng ansi nangrap unchotji. Laso along kethenai ke kachopanglim pu abang ave det nangji bonsetame non ladak ke Council kelong nangji atangka ke hala amethang ahem kachepangcho aphansi klem irong titi amat Council apuru abang ke ingcho un eh. Karbi Anglong aphan kemesen medu kevang atovar ke Forest henlo. Bangso aphi land revenue, industry heihui ta medu kapavang atovar mepik. Non medu aphan Tourism ahin abang ke pachingthur pame ason te vangpikji athe ladak kelang-kijui adim langsun pen danglok Karbi Youth Festival heihui ta do. Non abang ke picnic adim ta medu vanglo seta Council along tangka nanglele lapen kapangthir lapen ka ora pu abang ta ardi pipe. Laso aphi ke gate, hithi, fisheries pen danglok ta Council pen ke endet po a medu abang ke pipe po chodet titi. La an pen kachopanglim kilitnai ke Forest henlo. Ladak henlo medu ke-ongnai lapen saikhi atum kechonai asaikam lo. Lasi Forest asaikhi atum aphan ke lang lote ahem-arit pen danglok ke kecho, kedo-kethak a ot mate living standard lapen living style langdam lote chini pamelo. Karbi Anglong arlo ke ingnam lapen longle athor anta lapusi pa ik lap lo. Bonta bang keklem atum ke plang ipiklo. Lasi Council a medu ningkan isi along pen non kelongbom Sika 26-27 Crores adim jongsi klem pame, kachopanglim avepin lapen mesen medu kevang adim pangthek pen klem te ningkan isi along pen Sika kuti pharo sose ta kevangji adim do seta non kedamtang apor ahut anke lapusi panahok etlo. Jong lonang, granite aphan ta arlong champlang pinchong det. Lasonsi penang adim dolo. Lasi pachingthurji pulote medu aphan ardi pivek nangji.
            Non Karbi Anglong arlo kethetan ke Diphu pen Donkamukam arlo ke kachingthur thek longlo, seta akaprek adim an ke kapaphipik adimsi ke-ong lang. Kachingthur ahin ke North Korea akachingthur pen chinglit kailo. Lasi athak lapu kapamat varet chot ke mo lahai apeh-ri rak lote lapen a cosmetic ik lote kopilo keklempo? La anchot ta kali ahem langmesen amat jo-padap kechoji aphan sangtet ave pulote kopi lo kemanjilang ke? Lasi kevangjilang arni aphan koson pensi ove kimi atum voreng avarsai kelongji ma aphan mathavek nangji, kalite ason-ason akisung nangdopikji. Ladak neli kipu ke voreng puke ratpangri chokamar aphan puchot kali, kereng iji aphansi kipudam. Ladak ke lasi voreng avarsai pulote kachoklem lapen kachongdatji athai thik nangji. Kali pulote monit atum lahai penchot ke reng un eh. Kecho puchot ta kali keso ki-un eh pen danglok ason-ason kenangsot dopik lang. La an pen kethenai apiso-aso kachelana lapen osomar akai aphan mesen kapacharli kipi henlo. Lasi infrastructure kachingthur ke nangvek po, seta bangso along longri pachingthur aphan medu kapavangji aphan ardi kipi lapen voreng avarsai aphan loan kipi pen beha ahin kapachingthur aphan klem vek nangpo. Lasonsi Council pen industry kapangni ahin ta klem nangpo. Laso pen ke ason-ason ladak local atum aphan technical ahin kapacharli ta thik vek nangpo. La ke ason-ason technical institute, vocational centre, university lapen mesen-mesen ahongklam (Scope) lang pangthek pen career counselling, motivational lapen orientation programme deng nangji. La ning cheparong aphan ardi kipichot ke chokche, athe lahai ke malomso aphan anvet.       

Thursday, 24 May 2018




Social Media pen kachere aphan kaike ning do nangji

Non malom ke Social Media akai pinak amat ajat alam non, akeme-akaheno seta malomso pen chethangplup titi. Mesen lapen kachepachoi nangji alam pulote kachini nangji lapen kachere nangji puseta chethik mek longkroi po anke akeme anat ke mepik lo, seta akaheno pulote henopik athe ajat ta cheman thek, nongno pen danglok ke epran lapen soluk-sodak atemon anta cheman lo. Athe whatsapp, facebook, twitter pen danglok ke ason dopik lapen anuttin arideng alongsi non malom ke social media arisim otkrai lo. Non malom monit atum lapuson lo ajat ason puseta a photo en po che-share po ahok-ahokhe alam lapen ko-an angkur dolone ke langdamde. Lason keklem ke lapu an lo, komatne le adung along kachingkoi kithi po ingko rang seta seh kelang aphan men-men keponphitji kalisi a photo abang nepsi a byte pirong apakji. Laso aphi konatma internet kedo lahai arjan social media along keloji aphansi aning kar-kar po, bonta ha akeso mate kisung kepho atum aphan abang ke ardi pipe detji. Laso pen akaprek abang ke nongno kedo ke kachethang prap pikpik, jasemetpet pen arloso lapen okorjang atum aphan, halahai a photo keklang ke ahok kali-kalang ke langdamde lapen munthi damde. Non malom ke mobile phone along amatsi photo editor ta do-et. Lahai along avi kave lapen aning kaheno atum ke kelang un eh arloso a photo along selamthap po an pen ke social media along post po tokdunthap tokdun pru titi. Laso along hala monit atum ta jasemet ke facebook along ke akaheno a comment un an tokdun po, seta hala arloso abang ke adai ave pin pen anong uno po, akai aphan anta akaheno do tahai lo pu abang ke matha rintite. Lahai along account ke-hack puta dodo. Ajahak abang ke a photo kachenep le ahok seta akaheno anat kepon dun pen ketokdunthap, lahai ke kamunthi dam akenangsot. Laso pen aphi ke isi ning kasiksak dun meme ke amo kevangve, jasemet pen whatsapp a group along ke-post thap lapen athak cholang pameme po isi ahormu ta anuttin ta post varet titi mate bang ke-post tang apot ta post dun lethot titi. Lason pen ning siksak meme dopik. Laso aphi abang ke amo kevangve lapen akaheno ason ke-post thap ta dopik. Lasi lahai along ke-post lapen ke-share atum hala abirta abang ko an ardi do, labangsi lang nangji. Athe anuttin ta citizen journalist lo tema seta hala professional journalist atum ason katarlip ko an ahok ma kali ma klang ma pu abang do nangji. Athe charvo meme, bang aman kejor pen danglok ke akaheno dopik apotsi kechengsi ke whatsapp ason-son lapen facebook ason-ason aphan ke men-men kroi nangne. Kroiri lapu ta kali seta kamunthi lapen kapatini pu abang akenangsot lapen ajahak ke kidip ta akenangsot. Lasi iri alongsi rat anglum keponji ajakong dolo voiphit seta lam keklang (Source) along kapatini, me-heno lapen mesenji-henodakji pu kamunthi lapen kachere nangji abang ke thepik an. Lasi social media ke akeme ta do akaheno ta do apotsi men-men share phit nangne lapen akaheno a comment pi dun tong nangne.        

Tuesday, 22 May 2018




KAAC Electoral aphuthak high court verdict along kamatha nangji do

Aru niphai 18 arni hamphang asong 24 atum lapen Sixth Schedule Implementation Committee atum pen KAAC kilik ke ST(H) atum detsi vote jok long chot nangji pu sixth schedule paragraph 2 clause 7 ateng Gauhati High Court along PIL kipidam aphuthak verdict kipi ke mesen long lo lapen ili Karbi akhei aphan ke akeme lo. Bangso alamrai (Verdict) kipi ke ili kachehok-ning arong nangji do lapen JI Kathar pen Ratan Terang atum akeja aphan chorore un eh. Bonta ladak ajahak along ning kibiri dam ason ta do, jongsi ilitum ajabang atum le aning aklong lapen khei aphan pu mathathipthe pulote. Athe rui ni angbong KAAC aphan komentu angbongsi lahai keklem unji ma aphuthak alamthe alamchak (Affidavit) high court aphan pachipi toi lo. Judge atum lamrai (Verdict) ketok ke “Learned Standing Counsel, representing respondent nos 4 to 6 (CEM-KAAC, PS-KAAC lapen Jt. Secretary Legislative-KAAC) prays for two weeks time to inform this Court by what time the KAAC will frame Rules under clause 2(7) of the 6th Schedule of the Constitution of India.” Non lasi latum lahai a Rules kaselamji aphan ko an apor nangji lapen komentusi Court along kapaklang unji a lamthe kachipi mate lamthak kachipiji ke lamthe chipi nang po. Non laso apor ateng hala Council kangni cheng ahut tangka kave asai pu amat ST kali amonit Janardhan Pathak aphan arpu kepek ason abang rui thuthe det nang po athe ilitum ta thekser-ser atum dolo. Lahai along ke meme hamphang asong atum Sixth Schedule Implementation Committee, 24+ asong atum pen danglok ke ardi en pon nangji, seta ratchari asong aphan ke ardi pi varet nangne athe latum ke kaike ta inghoi lapen votes aphan matha pensi klemji apot hamphang asong atum aphansi ardi en nangji lapen laso aphuthak ardi dojot lapen apor en pame pen jabang atum pen kachingvai padodet aphisi rip nangji.
Mo lahai aron (Rules) tokdet mate selam det aphi aron ateng ke Governor a approval nangji. Non lata aron selam det aphi state government vur ponsi kapadeng (Approval) aphan Governor arideng paleji. Lason pulote Governor ke state ratpangri kipu atengsi klemji lapen state along kivur ahut ajahak alamthe (Word) lapen a sentence amokha lardet tahai. Lason pulote ili kaselamvek aron aphan palamtam po asai nang paklem nodak po. Lasi laso pen kosonsi karkan unji, puthot Court adonkam along kapangno pen ma mate kopi abidi ma kamatha parsik nangji athe ladak isi ning kachibi nangji ke national ratchari asong ke kaike ta majok non seta high command alamsi anghoi ajok pen kroi nangkok liji mate kroi liji lapen latum alamsi enji. Ladak kamathadam parsik nangji alam do. Laso angbong komatne supreme court damdet tahai lapen nangpasiksak tahai. Laso pulote apor nangchet lipo. Non laso keklem angbong akaprek atovar ke MoS pen kelong Territorial Council ajakong pen ili Governor aphan lophit me (Direct) ta pharai dam pen klem det un pulote ili kaselam aron (Rules) ateng Governor pen ning chethe dam un, seta BJP a ratpangri lapen Governor seta BJP amonit pinak, angbong amonit puke achoisi kapachingchoi lok chot apot matha dam nangji athe BJP ke Bangladeshi aphan aning ke dhorom alam pen dak nang kethokrutji pu along ta matha dam nangji. Lasi ajat noi seta non ke ephan akeme anat lo apot bangso amo kecheng atum aphan choro pen kacherap dun, kenangsot pulote angton arat thurpak pen cherap dun nang po.    

Wednesday, 7 March 2018



Khei aphan kamatha pameme lapen kethekthe atum kachari ajoksi ST ajakong kachingbo nang

Pirthe adang nahok seta jabang jongsi mesen kali pulote chingthur un eh. Athe khei lapen det, longri lapen havar kapachingthur lapen kapachingri ke jabang jongsi kevangji arni heloving-heloving kachechar abang kali pulote aphi kevangji akai aphan klem thekthe lo. Lason jongsi kamatha thek abang pulote kacharli kedo lapen kethekser abangphu nangji. Lake dak ilitum district nang kevanpi abangphu Semson Sing Ingti aphan langdam lonang lapen tribal aphan kerai mate tribal apo pule pu seta henone abangphu Dr. B.R Ambedkar aphan langdam lonang. Lahai atum kacharli kedo-o chot kali kethekser atum apot lo. Latum kevangji koson keklemsi akeme pu kachini pen keklem ajoksi ephan ekerai amo klem thek lo. Laso along kethetan abang ke halaso ahut ke ratchari pathepik kali lapen kahili dun lapen kekhamkhe dun atum ta kave det ajok klem mesen lo. Seta district kelong pen alangliphan kapachari longle lapen kacharli kave lapen kamatha thekthe atum Council kachari ajoksi ha kecheng ahut pen amatsi Karbi atum kevangji akai aphan pasiksak tekang pangcheng lo. Pulonang, kecheng ahut pen amat tribal kali amonit aphan Council along kethetan arpu Chairman anghoi kepek pen constitution kapaselam toi hen lo. Halaso ahut ta men-men kelonglok ajakong lapen ale aphan kapathe lapen ratchari kapathe ajok lapu heihui along ke ardi en thekthe det lo lapen kevangji arni aphan checharche det lo. Lasonsi chardunron pen vangbom lo, seta 1989 pen 2000 aningkan angbong ke jabang atum kethek atum dolo lapen aprang aphan masapso chechar lo seta ratchari kapathe ajok lata lapusonsi Claus 8 pen danglok ke akisung nang dolo. Bonta laso pen aphi abang ke ratchari ajok jakong pathe pen angsong pen ketoi alongsi klem lo. Lapuson ratchari kapathe ajok Semson Sing Ingti aphan pachari longle det lo lapen vangchot-vangchot pen pini sixth schedule ajakong ta chepangbo pame lo. Athe ili longle pen danglok ke vote kejok ajakong anta pidet lo. La an pen ning kiduk ke la hen lo. Laso along non akimi alam abang ke Council ajakong chokamar anghoi ta SIU pen PIU alam pathe pen pachepon lap lo. Lapu an jakong chipi lap lapen chari thekthe lo inut college a principal aphan anta ajat chovi thethesi bang richo ason pacheman long lo. Lahai ke therak meme lo. Non abang ke Karbi atum jakong chot kali lam-ki anta ingbo po seta laso kacheraiji aphan ajat ason ta cheklem thekthe. Keklem thek ante hala bang kemesen keklem atum aphan kekhamkhe pen kapasiksak dun hen lo athe aning arlo ke nephan nangrire det pu hen lo. Laso pen ke kilik ahut bangphu kangvai. Laso pen aphi ke rat kechokche ta vote kejok ahut song kapathe lapen amethang aphan kachematha kethe ajok mesen ajabang longle det lo. Lasi ahintin ta jabang atum kamatha kethekthe lapen kacharli kedo atum kali det apot lo amat khei aphan kevangji arni aphan matha dam thekthe det lo. Lahai atum malomso ale aphansi kapathe rinti apot lo. Lahai alam bang army asaiphu atum anta nangjinso set lo. Latum kaningje ke “Karbi Anglong is a lost district” pu pen danglok ke “Jabang atum mesen kali, amethang aphan kachematha chot atum lapen kamathe mesen atum kali” pu heihui dopik lo. Laso pen aphi ke bang angtan pen kevang missionary ajabang atum pulo “Karbi atum ke ratchari asongja dopik, seta kemesen rat saiklembang ave” pu. Lasi rat jongsi amek prangpre lapen non kejabom ratchari ajabang lapen ajahak ahamphang ajabang atum ateng kroi dunbom jilang pulote kisung ke damde.         

Wednesday, 21 February 2018



Meghalaya Kilik along kachesong nangji thepik

Non nang keleji Thangthang 27 arni Meghalaya kilik ahut Karbi atum kachere lapen kachesong nangji thepik khangjang lo athe ili Karbi atum ahoi alam kaike kehangjo do seta methang amatsi longle kachepek pu abang ke chechinine. Non lason Meghalaya anatthu pen non Makoilum, Khanduli heihui malom ke km kep ta sose ke Karbi Anglong alongle nang parlo lo. Lason kaparlo chot-chot pen kachelang dun vangve ajok Assam a BOP (Border Out Post) anta Meghalaya arlosi dokok lo. Lapuson ahoi ke Meghalaya kedai punon Nagaland kedai punoi seta lapu ili a ratpangri (Government) ke BOP atum aphan ta langle lapen kenangsot meh, lang heihui anta tora pikpik, anta hala bang anat ke kachelang-o ajok lapu ili kachibi a BOP asaikhi atum ta halapu meh, lang heihui aphan kachiki dam nangkok ajok lang dun ding titi ta dopik. Ha bang anat ke ason-ason pen nang kebai-nangkepa titi ajok bidi kanglim along ke ludun det titi. Lahai ahoi alam ke arnisi vet lapen thang alam ave pin pen ke lam kalang un eh. Bang anat pen kachingthur amo tovar, meh, lang, seh kachelang, loh kacharli heihui pen danglok ke voreng kelongji avarsai contract heihui pi seta lapu ili natthu ke lason pen kaparlin (Opposite). Kereng aphan ke varsai nang kok, chojor cholang adim nangkok, chehelat nangkok, keso chelang nangkok lapen lang ta jun nangkok. Tangte lahai kenangsot ason aphan ahoi kedo atum kopi lo keklem po? Ladak ili kamatha dam nangji thepik. Non Meghalaya ke Thangthang 27 arni Kilik do po. Laso a Kilik aphan Meghalaya asor kilik nang kapachethang pu Karbi Anglong arlo anta nanglutsi vote nang chorek lo. Meghalaya asor ke tangka kedokok ajok tangka nangvar pikpik. Tangka pu ajok Karbi atum pen danglok ke kache en dun chejeng-chejeng lo. Bonta Nepali heihui atum abang ke angthin chepathe-o abang ave seta Karbi atum aphan kethek dun long pen kidun atum dokok lo. Lahai along Khasi/Pnar atum abang ke chethan jok plot lo. Kilik esek kedam-kevang lapen vote kejok damji anta bangsi pi lap titi. Candidates atum ke ningkan isi aprang pensi kevang rinti. Halso ahut pensi komatne sika isi hini puseta akenangsot along anke cherap dunlap. La ajahak jabang (Leader) pu atum aphan abang thuke tangka kapapeng atum ta dolo. Laso along kachehelat aphan gari kipi ta dolo. Lahai Meghalaya asor kopi apotsi lapu lapu an kevang varet lo? Karbi atum amen voter list along kedokok apot kali ma? Kopi apotsi amen kedokok lo? Lahai along kelangdam kaparsik nangji thepik. Lasonsi kelang-kamatha lapen kamunthi chot kali, kachere lapen vote kejok dun pen kekhang nangji ta thepik an. Athe kaike apor ke ili ahoi nang kepet, chesong nang po pusi ningje rinti, bonta thurpak abang ave. Katharle amo ta dengji pulo, seta ahokpet ratchari ajakong along ili methang le Meghalaya along kachethon dam kali ma? Vote kejok dun pulote kopi lo kacheklang ke? Voter list along amen kedo atum an ke Meghalaya asor pu kali lo ma? Amen kibi ladak adim amen ke bilorle lo tahai, lake bidi kanglim lo. Methang amat ta kachekroi dun ajoksi vote kejok dun kali lo ma? Lasi kenangsotnai apor ahut ke ili methangsi Meghalaya arlo lo lapen netum ta Meghalaya asor lo pu kachipu ajoksi vote kejok dun lo. Laso ajoksi bang ke ason-ason akerap kevan lo. Saihem aron (Officially) ke Meghalaya pu lo lapen ili ta kekroi lo. Mo court along le chedan seta laso alam ke vang vek po. Lasi ladak kamatha dam parsik vek nangji lapen ratchari asongjapo atum ratchari ale aphan kekhanji kali vote kapajokji aphan varsai kipi pen kithur dunplut heihui ke lang matha vek nangji.     

Saturday, 17 February 2018


KCS ta kachethirik nangji apor lo

Karbi Cultural Society mate KCS aphan mute kona-mana lapen Karbi arat ta Karbi Youth Festival pusi kachini. 1974 aningkan pen ke:ongdung atum kache:o un pen kachepaduk ajok pini lapu an angdeng nangle lo, lake ha phi-phu akai pen angthun ajutang lo lapen lake ning arong aje (Festival) pu cheman long lo. Bangso ajok Karbi atum nevi alongsi dolo pu anta kachematha atum dolo. Lapuson kacheman long ke kedamtang keja atum kemesen ajok lo, seta pining abang ke methang ajutang bang aphan kejor asonsi cheman lo athe Karbi aron ateng pen ke narikoi ke ingthu paphukphe. Ahok jongsi klemji pulote Karbi aron ateng ke horbong arnam puchot, asangtar kelang ke narikoi phuk-phukphe lapen acho kelang alar ke horbong alang kilisi lang po, lata chini rinti lo. Laso pen abang ke mai pen kedeng alun kilun ahut aning along ari kachibi ke konat a Karbi a ot lo? Lasi la hini a ot ke Karbi ajutang aphan bang ajutang along kachipi-kachehodai dam lo. La an chot ta kali, ratchari lapu an lo kapathe jutangpi keklem along anta ratchari angthek kachibi bang Hindutva a agenda pu along abe kivung alongsi chingdoi dun lo. Laso pen abang ke ratchari atumsi kapaklong pu abang ke gate heihui along anta ratchari ataipo atum a photo lapen alohi along kepha ta ratchari ataipo atum aphansi pathe lo. Lahai along alohi sarpo aman ke det lapen angtan along anong kachethang komatne jutang klembang (Culture activist) kalite thetan anong eh (Award) kelong ratsaiklembang (Philanthropist) kalite kangthur atum (Promoter) aphansi hang nangji. Non abang ke arong-aje chengche aprang pen rikong vetvot ta chi-i longle puta isi jutang kabirti kali jutangsi kapavir asaisi klem rong lo. Kopi apot lo? Langnodak apot pulo ma? Seta hala bang akaprek angtan chot kali, India adang along idunghet Naga, Arunachalis atum pen danglok atum aphan langdam tha. Jongsi lapuson langnodak pulote arloso atum jiso kacheper ta ington tha, mate lake arloso atum aphan apot ma? Mate rikong vetvot ke jutang kali lapen jiso kacheper ke jutang pulo ma? KCS ajabang atum lahai keklem thap lapen kechokche kethetan ajoksi kangpu amai ahut flag parlin phak ke nang kethan lo athe lapu an aningkan, ningkan 43 lit et ta lason ke cheplangple pin lang. Laso pen nang kapaklang lo jabang atum amethang arpu kacheklem kapangkre, kapasa-oi lapen kechokche lo puke. Ahok lo chekrongkre puseta cheklangdak lo. Lapuson jongsi dam lo pulote rat kacheto abang kasiksak doji. Non lapu an akichun long ke rat kacheto apot lo. Jabang atum ke ale ta long-i pikpik lo, man-peng pen danglok khi-dat ingcho lo lapen reng ilo lapen plang ilo. Bonta pini arni lahai kapachun ke zone atum kachepaduk apot lo. Seta latum aphan ardi kipipe pen aduk kedo ke chethan jokplot lo. Pining ta langdam lote long po. Kedo-kethak lapen kecho-kijun. La an chot ta kali aningkan-ningkan lahai atum kedam-kevang chot kali kecho anta amethangsi kachiri nang. Ha Chinthong ason-son a zone atum ke kirung athai anta ave, seta jutang kachinghon pen chepaduk-che:osi klem rinti bom lo. Lasi non pining an ke keklem kechokche lit pik, ratchari kapathe ajok moning pen ke KYF ta 2000 aningkan asonsi phurkimo ke chirui thu tahai lipo athe zone ke ASDC atum aridengsi ke:ong lang. Lahai atum ke amethang aphan ale ave pin pen kachepaduk ke kachesong pen keklem atum saide lang. Lasi matha parsikse lepute non kachari atum KCS lapen KYF ke pachilut pachiphutji angdeng nang kele lilo.

Monday, 30 January 2017

Corruption aphuthak chini pameme pen bang aphan kejong dun

Karbi Anglong arlo corruption thepik pu abang majok ta chini lapen ningje hur lo. Athe bangso aphuthak penang an ke print lapen electronic media along ta klang lo. Lasonsi penang an asong atum khamkhe lapen kachesong amo ta deng lo lapen case ta police station, CID lapen high court along ta pi dam lo. Voiphit seta nonpu anta corruption keklem abangphu inutbak kachingnang puke thek longle lang lapen arju longle lang. Tangte lapu an asong atum RTI kejok pen kejongdun pen kopene ale dolo ma? Mate corruption tong kave det amat kejongdun thap ma? Lahai langdam et pulote angton pen methang amonit lapen emethang along amat corruption along kacherap dunplang ajoksi nep un eh. Lahai along ke ili anuttin amat ta elong ma elong ke kacherap dun dovek lo. Neli puji, kechengsi ke ke-ongdung arat, latum pupo netum ke corruption klemkle pulo. Seta langdam senang, corruption keklem atum along donation kirung dam, tangka kachohangdam lapen methang amonit pu amat kedo dunjoi. Lahai amat rat pen amat ta doklip lo. Lasonsi song atum ta RTI jok po amat tangka pen palar det titi amat ingsamri, hala tangka kelongle lapen aning kangsamse adim pulote sarlang dun po. Tangte lake corruption kali lang ma? Lasonsi chokamar atum ta abainong pen akaprek atangka kachohangdun, tender along klem thap pen amethang amat sai klem det kalite apharman kache endun. Bangso ajok contract, supply lapen chokamar anghoi punon tangka ajok pen kelong nangji vek atum longle lapen hala tangka kedo atumsi lahai government ason ta longle long. Laso pen aphi ajahak aso-asa government pen keron ahormu, pulonang IAY ahemso heihui an-nat ta local leader atum panglim det. Lahai along local political leaders atum chodet. Latum aphan ta rong arat atum amethang rong isi pu amat langprong, kalite tangka cho en dun chom po kalite ason-ason alam pen dodunklip. Lasi lahai ke government saiphu-saikhi atum det kalilo, local leaders, rong asarthe lapen arat atum anta adai dolo. Lasi aron ateng langdam lo pulote kachoklemvek along kacherap dun, abe kidun, kidip dun lapen chini det pen ta do dunjoi heihui ke corruption keklem along kacherap dun lo lapen keklem lo. Lasi kaike amat ratchari asongja, pulonang CEM, EM, MAC, MLA, MP heihui lapen saikam asaiphu pen saikhi atum aphan koi varet ke ale ave lo. Corruption keklem kechengsi ke lahai ratchari asongja atum lo, laso aphi ke song asongja, saikam atum lapen rat atum amat ta lo. Lahai kado kave along kidunkri ke media atum ta kacherap dun lo. Lasi neli kipudam kangtung abang ke angton pen amatsi cherap plang lo. Lasi lahai along kacherap dun kave pin aphai kave kali do, seta ingthirjir puke jumpik an. Lasi bang aphan kejong lapen kachepangthirji aphan ke emena aphan loji chelang pen detsi jongdun pen klem pangcheng nangji. Lahai kejong atum lapen ase kachibi pen kasarlang atum anta amena-mena amohor loji along chelang pame pensi klembom chesong bom nangji. Lasonsi amena ale aphan mathathe ra ahok-ahak klemji pulote klem pame nangji lapen hala kangthirjir asong atum ta do, halatum aphan ta aman pi pon thek nangji. Lasi kechengsi la kasarlang atum aphan rat pen kelangdun pangthek nangji ke thang abeha-bepar ave pin pen akhi-adat kangcho lapen kedo-kethak a ot pen pangthek noi. Lalote chini pen pangthek un po.


Saturday, 28 January 2017

Kangkir ajutang che-o eh te kachingthur tikuk po


Karbi Anglong angkang kangkir aphuthak ke amen chethangklong. Seta laso kachethang ke langdam pame pulote therak meme ta do athe non kedamtang apor ahut anta kangkir pen ko an ale do ke thek long pame lo. Bangso amo pen ke akeme alam kali lapen alam athepi ke kangkir pen ke paprang dun thekthe pu abang ili thek long pame. Kangkir kepha atum pupo kachesong lapen kekhamkhe kachepaklang pulo, seta komat aphan lo kapaklangji? Kapaklangji kali bang nang ingnek choi rongsi non an ke nang man bom lo. Kangkir kipi pen ke abirta (Message) kapaleji pu abang ke chunche athe pini arni anta Dispur pen Delhi ke heloving lo dak Karbi Anglong arat pu kali Diphu ketotprong atum anta kopi apotsi kangkir kipi ma pu kachinine atumsi ke-ong. Lasi neli kipu dam kangtung abang ke methang amonit atum amat jongsi chinine lepute komat lo kachini po lapen ko ansi ardi kedo po? Toh malomso apor aphan kangkir kipi pen angtong paleji pulo, seta keklemvek atum kangkir pu abang ke pachethangdet amat kangkir kapachunji pu amonit (Picketers) jongsi ave lapen ingsamri pen bang kulat ta kangpu atum ke ingpu lo lapen gari kevek atum ta vek lo seta mane inut bak ta chupu dun dop abang ave. Tangte kangkir pen kopu abirta lo kele un po? Birta keleji ke amonit mate arat ave, latum ajakong ave pu matha rong po anke ardi abang ke ave lo. Ardi kedoji abang ke kisung kachechaknang ardi abangsi kedoji. Latum kachethanji ke bang komatne atum kangkir kipi do tangho, hajira ta dun athai ave lo, chonam athai ta ave lo, chojor athai ta ave lo, kedam-kevang kasiksak pen keso kachepon, satlang kipidun lapen ason-ason kisikvot lapen kachingkhan asai anta klem longle lo. Lahai pen ajok sung po lapen nahok po. La henlo rat ale kelongji ke. Lasonsi komatne avi kave lapen aning kaheno atum abang ke ale cho en dun po, la henlo rat ke ale kelongji ke. Laso pen kidunkri risim ke-ot atum ta amen chibi pen un an ther po seta hala bang kona aso atum kulat kangpu pen gari kacheleng heihui ke thang chupu dun dop haihe. Ki un ke ha rong arlo majok thekdunde pin adim lapen kangduk chohai un chit atum aphan anchot. Latum ta kethek ke kether pen anpara ajat ta ave. Karbi atum asarlamthe “Kangder asining arve jangje” pu ason ben lo. Lasi lason rat aphan kapasiksak chot abang ke majok asong seta keklem ington nang po, kali pulote rat akisung pen kachingthur abang ke tikuk det po lapen jongsi klem vekji pulote patihur thek nangji. Lason patihurji pulote Karbi Anglong hini a district adangpi arlo rat nangbarpak nangji lapen tovar bethe-betha arjapthip un nangji, jasemet pet ke national highway pen rail. Lasonsi risim ke-ot atum ta kether lapen amethang ale aphan chot pen rat pen tangka kehangthap pen kapasiksak ington non lapen kachingkrin abang ta ington ra asai abang le paklang noi. Kali pulote latum ta risim che-o noi. Lasi majok noi rat aphan rap thekthe pulote kapasiksak pen kapasung abang ington vek nang po. Kachesongvekji pulote rat thurpak lapen chetopak pen chesong lote rat ase ke government ano along levek po. Ajat atovar lapen abidi pen le chesong non rat nang sung dunde det nangji lapen nang sung dun nang puseta angthek lapen ale abang klang nangji lapen ale do nangji, Lasi chesong nangji seta atovar abang chelang nangji. 

Monday, 4 July 2016

Government saikhi atum Syndicate si kapinchong


Government pen rat aphan lapen rat akhi kapalangji aphan government amethang amonit chibi lo. Latumsi monit kerai, medu kirung lapen akhi anta rai lo. Laso aphi ke chari-chalon, pulonang pangri-pangsam anta arpu dolo. Lahai government asai do an kapalangji aphan kachetoi amonit atum amethang asai cheklemklesi meng le menthu kehon asonsi cheman rinti lo. Lason kacheplang ke jasemet pet pen Karbi Anglong alongsi kilitpar. Laso kacheplang pu angthek ke ahem-arit, akhi-adat lapen kecho-kedo a-ot pen hen lo kethek long. Lapuson kecho amek kethe ajok government pen kapalang atum ke gate punon ajat punon seta local gunda atum hapta atangka kirung asonsi Syndicate pinchong lap lo. Lapusonsi asi-asi asaikam; sales tax, income tax lapen mahals, gate, jangthu, parking tax, ghat, ason-ason a royalty heihui kirung aron aphan paronre pinchongsi amethang apha kachirung pu ateng lo. Athe kelong ateng government along thapthe (Deposit). Laso pen kelangdam nangji abang ke lason a gate heihui kibi pen rat aphan ale kalisi rat aphan panahok rong. Lasonsi thengpi kerai atum thengpi kanghu ajok rai lo puke pubom seta a ingnam abang ke ruphup lo. Rampi adim ramso lapen thengpi kethe kedo nangji adim ke thengpiso ansi dochot lo. Lapuson corruption keklem ajok langroi, pulonang Chomna alangroi along machine pen paronre pen kiphur ajok mesen asangti ke ik bom lo. Phurphe puke pubom seta Forest atum keraiji atumsi kacherapdun ajok Nagoan asangti pu pinchong amat arnivang ta hum pharo lekai asangti ha Manipu anta pon bom, anta rat lapen hamphang asong atum ta langdun prong apak. Lahai ke corruption keklem ha rong arat pen ha CEM an apot lo. Athe nepji puseta komat aphan lo kenep po? Lahai along ke angton pen amatsi kacherap-plang pinak. Lasi langdam pulote government aphan ta medu pipe lapen ason ta nahok bin ke Karbi Anglong arlo corruption kethe ajok asaikam tin along ta Forest asaikam pen chenglok ke lit parpik lo. Kechengsi ke langdam lonang Forest asaikam, laso asaikam along Forest Gate ta do, seta lahai a gate along long ko an adimsi arnivang aronre pen kepon Forest ahormu an kekhang et kedo lo? Seta alongtin a ingnam, reserve forest heihui anta ave bom lo. Sonsi arlong ta a inglong-inglong pen amatsi run bom lo, sangti ta ave bom lo, koila ta ik bom lo lapen sigun athengpi ke athengpi amatsi ave det lo. Nep lo lapen asai cheklem pame lo pusi saikhi atum chipulo, tangte kosonsi lahai a ingnam lapen sigun athengpi heihui ki-iklap lo? Laso along kelang pangbar nangji ke kenep pen kekon chingbar ma? Lahai Forest asaikhi atum ahem-arit lapen akhi ta abainong pen pangbar noi. Lasonsi hala kecho-kedo-kedam a ot (Living standard) ta kelong atangka pen chingbar ma? Lata lang noi. Lasonsi ha Transport asaikam atum ta aron-et pen truck karthang nangji ardi pen danglok aningkan-ningkan ta bhara a gari an, bus, truck heihui ke a document avepin ta lapusi dam bom lo. Laso pen aphi ke driving liscene, registration, permit heihui ahut tangka pi nang-o. Lasonsi hala sales tax pen income tax atum ta klem lo. Laso aphi ke central excise, lapen asaikam tin lapen asaihem pen ta medu atangka kipi nangji ateng a revenue pipe. Lasi neli kejongdam kangtung ke lahai atum ahok-ahaksi amethang arpu kacheklem ma mate tangka kapavangji aphansi amo kevangve a gate heihui kasemar chot ma? Lahai a gate lapen a checking ke Forest punon, police punon, MVI, Agriculture pu non mate ajat asaikam punon seta Karbi Anglong arlo ke isnat lo. Lahai ke tangka kapalongji aphan isi a Syndicate chot. Lasi bangso along rat cherok lo pulote KAAC a revenue ingtang po lapen ke rat apharman kachingthur amo klem long po.        


Tuesday, 28 June 2016

Karbi Anglong aratchari kadikdak

Karbi Anglong aratchari ke hako pen ta komat ma Dispur kangni halaso asong alongsi kachepa ok dun-dun. Bangso ajok political instability kedo ta ili penang an ke thek long-long. Lason kejongdam meme ke 1978 pen 1989 ningkan angbong la ningkan kep angbong bang nerkep Karbi Anglong District Council (KADC) a CEM nang chelar lo lapen nang cheman lo. Karbi Anglong aratchari ke lapu ansi amethang aphan chot pu cheklang lo. Lasonsi non lethot ta kangtangkring KAAC kachari Congress a government ta bang kethom a EM, Birensing Ingti pen Khorsing Ingti amonit pen akaprek anke BJP dun lap lo. Kache Rongpipi abang Birensing amonit seta Longki Phangcho penta isi vet kachepho ajok BJP anat kilir munak thek longsi dunjui lo. Laso along ili kelangdam nangji abang ke Karbi Anglong aratchari atum ke amethang aphan chelang-o lapen rat aphan lapen a principle pu abang ke pathethe pu cheklang pame lo. Athe non ili kethek longprong ke corruption lapu an akethe ajok amethang kachetebinji pu alam dunruk lo. Seta hala HSDP bang pho atum abang ke kamatha mesen lo athe latum abang ke ha 2000 pen opposition lok lapen la bang pho ta non an thetan corruption abang ave lang seta non kangni bom a CEM abang ke ha ASDC ahut ta ASDC lo lapen laso aphi ke CPI(ML), Congress lapen non BJP. Alangli keja ke hako pen ta komat ma jakong kedo, halaso asong alongsi kachepa okdun-dun. Laso pen akaprek UPDS along ta lapuson lang. Lasi non akimi BJP asong aphan koson pensi kachelar lapen akeme pu ning kachethe un po? KAAC Congress kachari ningkan krepho a anti incumbency lapen corruption ta lapu amatsi angtong abang Congress aphu athak pen BJP aphu athak bat damkok amat Congress ke fresh pu asonsi nangdo lo lapen BJP abang kedamgtang ningkan krepho anti incumbency pen corruption anghor ke inghor nang po. Lasi BJP ta akeme chepaklangji pulote akaprek matha nangkok po.

Non ili kamunthi dam nangji abang ke BJP ta arlo-arlo ke akaprek a politics aphan matha vekji athe Tuliram Ronghang aphan lapu an akekoi (Allegations) pen ke BJP a image aphan matha vekji athe Congress pen ta minus Tuliram Ronghang and Mongolsing Timung puke kekroikre det ajoksi van nang et tahai, seta non HSDC a team BJP kidun pen ke akaprek matha po athe non Jagatsing Ingti akeja pen kachepa-ok dun ke clean pusi matha po. Athe Jagat Ingti batai kethom MLA keman ahut ta thetan corruption pu anong ave lapen kaike ta kedothjip lapen kachepaningding abangphu pusi kachethang. Lasi change of guard pu abang ke dovek po lapen Tuliram Ronghang lapen abutung si non ateng KAAC kedo thipji puke un eh. Bangso along isi kethetan kelangdam nangji ke KAAC a team BJP kidun ahut komat a high ranking government amonit lapen song amonitsi nang kidun lo? Song amonit pulo seta lata second grade asongja seta Jagat Ingti atum kachepa-ok dun ke cheprek chet lo. Lasonsi kevangjilang a politics ta cheprek po. Bangso kachelar along ajahak a EM pen MAC atum Congress chedam tahai seta Tuliram Ronghang ke chedamde lo athe alangli phuthak lapu an akoi kedo enquiry aphan chematha nangkokji lapen Hemanta Sarma pen le chemesen puseta alangli ta lapu an rai un eh detji. Lasi non kevangji ke Sum Ronghang pen Momin akerap pen Tuliram Ronghang ko an klem unji ke aporsi than po. 

Friday, 24 June 2016

KAAC along sorkar kachelar
Amahang kali, ang-om


Kedamtang ningkan krepho Congress si KAAC chari lo. Bangso angbong Congress asongja lapen atoi atum aronre asai keklem rat atangka kachopanglim ajok Karbi Anglong arat achethe vangseng lo. Lasi corruptin ave pin ingthirjir (Clean and corruption free) a sorkar sengsi “Arni keme – Achhe Din” rat aphan van pipo pu BJP asong kechak alam Karbi Anglong arat atum aning arlo lut chok lo. Bangso ajok Congress aphan koiphaksi MLA inghoi pli angbong pen inghoi kethom haidet lo. Non Killik kehai ning arong kachipi jutdet aphi rat atum aning arlo komentusi “Achha Din” nang kele po ma pu chonghongrong lo. Bonta BJP asong arlo songja angbong kamatha kachetonte alam rat angno nangklangbom. Bangso ajok song apharman kecheng pen keklem kachepadukvek atum song alamchak rat aphan pachun pi un eh bon pu aning kibi pen aning ke-oi atum aphai nangchan bom lo. Bangso alam kethek-kere (Intellectual) atum angbong ta kachethan arju long lo. Alanglitum ateng ke BJP asongja atum aronre asai keklem, rat atangka kachopanglim a Congress asongja atum aphan kedeng pon ke “Methang kangthoktang angthe kachejoi ason lo”. Athema Congress asongja atum aonre asai klempik, rat det, heme jangre, kiduk-kelak atum atangka chopanglimsi amethang akhi-adat chepangcho pu anong chethangplup aphi lapen angthek klangdak aphi ta song along kedeng pon ke BJP Election Manifesto ke seme langdang man det lo. Ingthirjir asorkarsi rat aphan charju pon po pu rat atum angno kachechak ke pachobai man det lo. Congress asongja atum kechokche aronre asai keklem aphuthak Killik ahut Congress I asongja atum aphan rat angno ington pen sorsi rat akerap long pen Killik chepahai lo. Alanglitum kangthok kahijimtang asongja atum aphan chiklo ejon aphi me-o pu hokthusi kedeng pon thu ke BJP asongja atum ta Congress asongja atum aphan memuchot ahok muchot pu kipudam sungkrung lo. Lahai corrupted Congress asongja atum aphan tuluhi alang arsi prui-pruisi BJP asong along deng pon pen achoi larchot ke Karbi Anglong aprang aphan memuchot po pu ning kachethedam adim doji ma? Karbi asarlamthe kipu asonsi “Amahang kali ang-om pu ason lo” Lasi lahai corrupted atum aphan song along kedeng pon ke BJP aphan mo aphi kaatora dovekji. Pima lahai asongja atum ke BJP aphan aning kedok, keme pu lethek kachinine pen le kidun kali. Bonta Dispur along BJP sorkar sengdet aphi alanglitum keklem kechokche apot areng keso pen kachgepajokji aphansi katherak amek bikok asai jokje pen BJP along kidun nang lo. Bangso alam ongdung arat atum chini lapen jasemet pen jasemet ke BJP atoi atum ta chini pame. Lasi BJP asongja atum bangso asai keklem ke “Political mistake” keklem lo pusi penang atum ningje hur. Athe lahai asongja atum BJP along chepa-ok dundet aphi ke a ot adur chelar po pu pu un eh, aprang asonsi doverji. Lasi KAAC along BJP seng lo, memu chot, chok muchot po puke kalidet binong po. Bangso apotsi BJP asong alamchak chepapleng un eh det po. Anke kedamtang ningkan krepho Congress asongja atum keklem kechokche adai ke BJP asong aphansi arvakhup po lapen rat atam chechak nangkok po. Bangso alam pen ajok mo aphi song angbong chihisaise detji puta puthip un eh. Song apharman keklem kachepaduk atum BJP Killik nanghai lote isi hini sorkar avarsai chelong dun po pu aning kachethe atum dopik, bonta non bang 14 Congress EM MAC atum BJP cheplangdun pen KAAC along jakong ot thip apot BJP puseta Congress pen kevangmi CRM, EM adon arap ajirpi-jirpo pen atoi atumsi avarsai anta cherailap po pu kaphere pen aning ke-oi atum ta dopik. Lasi KACC along BJP asorkar nang keman ke thangnat akimi angthek ave. 

Tuesday, 21 June 2016

Tuliram & Co. atum aphan BJP kidun pen kekhang ke chetokrokji


Non malom Tuliram Ronghang lapen ajirpo atum BJP kidunji aphan penang an bor-i lo lapen kekhangdun atum ta do-o lo. Lapuson kachivung-kachesan lapen kachekhang along angtan pen penang an ke kelangdun mesen do. Seta BJP along abarim asongja atum anke kaphere do lo athe non kikhibom a CEM, EM lapen MAC atum jongsi BJP vanglap lo pulote aban a BJP atum aphan ke akaheno dokokji pu abang kachini ajoksi latum aphan deng ingtungte. Kechengsi abang ke akimi atum aphansi aban atum abang cho-ardom nangkok po lapen asontin ta chikidm nangkok po. Lason keklem kangtungte ke abarimnai mate BJP binong atum aphai ke jumpik, lapen latum ta Arun Terang, Ajit Dey atum ason-ason akeban atum ta latum pen akaprek anke adim chelongdunde lo. Lasonsi ASDC pen kidun atum abang ke hako penta Congress aphan ke kangtonlok lapen halatum a-ot pen pacheton sungkrung. Laso pen abang ke Congress pen kedam atum abang ke la non kevangji atum pen ke kachetonte ajoksi BJP nang kekat, lasi kosonsi kachingki thu po? Lahai pen anpar politics kisun pulote kilik along karjap dunji aphan ke mathavek lo. Seta latum jongsi BJP lutruk pulote ticket aphan ke katora thetan lo athe national party a ticket pulote angsong high command lapen tangka alam vangjuiji. Lason pulote aban atum aphan ke katora dokokji. Laso ajoksi aban atum abang ke latum aphan kedengji aning hanghe lo athe latum ke ha BJP ingtangte ako pen kachepaduk, choche-sele, choram-chorek atangka pensi song amo keklem-i, tangte tun et a an kosonsi bang aphan kapachoji aning kehang po? Toh lake amethang jungjung pulo, seta Congress mate Tuliram Ronghang a team atum jongsi angton pen vangsi laso ateng nang anghoi chingni thot pulote kopisi BJP pen Congress ke kacheprek kedo lang? Non lapu an corruption akoi kethe, kosonsi bang inquiry pen kachepajokji aphan nang kachetebin atum aphan kerai po? Lapusonsi abarim lapen rat atum ningje rinti lo. Lasi non malom paper along lapu an keklang varet ke lahai pen kekhangji aphan lo. Lasonsi Congress atum pen ta a high command atum pensi lahai papathu lo. Lason kapathu along lapu-pu pen ketong ajok non BJP kidunji a team atum abang ke akisung thetan lo. La an chot kali, BJP asongja atum angbong ta Tuliram & Co atum aphan kekhang le un eh seta lahai alam phur lap lo pulote BJP vangdet aphi klem phangphe lo lapen ke anaki vungdun long po puta state a high command pen ta dokok lo. Lasi ajat le punon seta kidun abang kosonsi Tuliram & Co atum akamatha ma lapu an ke kejoike kalidet lo lapen aning kehang ateng ke longle det lo. Athe latum aphan Dr. Himanta Sarma le rai seta lata isi ang-ang do, laso aphan ke arkan un eh detji. Lasi BJP pen ta dengji lapen latum BJP kidun ta unji, seta derchet lapen unconditional pensi lut dun nangkok po. 

Sunday, 19 June 2016

Karbi Anglong arat kachongthui pho ong lo, kacheresi keme

Karbi arat ke ingsamjin, kachebohong ning hanghe lapen aning sejoi –o pusi bang rat det atum ta nang chethan lo. Alam ta hok athe Karbi atum ke hako pen ta kachebohong ning hanghe apotsi Karbi atum ke ron aso kali puta bang ekepu long lo. Lasonsi ingsamjin pensi kedo pusi hako pen ta phurkimo along kelong. Athe Karbi atum ke bang atum nangplung lote katruk titi. Bangso ajoksi ko an lone adim ke mesen-mesen adim ta che-o tekang lo. Lason kekatver ajok kebe-keche aso pusi ili charju selet seta phurkimo lapen temo heihui along ta long lo. Seta Semsonsing Ingti kachepaduk ajok district anke long lo, bonta bangso aphi pen ke kemesen kachingthur abang ratchari kapathe ajok chingthur un eh det lo. La anchot ta kali, kachingthur kevan un eh ke aphi alam lo, khei aphan kapaheno abangsi klem rong lo. Bangso aphuthak neli kejongdam abang langdam senang, non malom Karbi Anglong kedo Bodo akhei aphan ST(H) kipiji aphuthak kahurisai ta dak ilitum methang amonitsi adai kedo. Latum amethang ratchari ale aphan NOC kipi alamdon chetok lo. Sonsi KAAC pen ta NOC pidet lilo. Non latum thotsi kevangji 2017 aningkan MAC kilik aratchari ale aphan matha pen ST(H) pilongle pu hangsi rail roko anta klem lo. Lake thang ta kali amethang akhei apharlo kachojor chidip pen therak thekthe ratchari ale kacho enji aphan klem lo. Lasonsi hala ruling atum ta amethang ale aphan HTPF sengsi BJP kachingbe iji aphan klemsi rat aphan pamanghu pen pachonpro lilo. Lasonsi aprang-prang asonsi rat aphan ke pamanghu pen amethang atum ke puthot a ruling along kachirip dunji aphan chin chepinchong lo. Bangso alam aphuthak neli aprang ta tok et lo seta jakong pen tangka ajok amek palusi aphi duntoi bom lang. Bangso alam non malom birta aloh lapen kachinidun vek-vek atum pen lam long lo lapen neli ketok alam ahok lo puke long lo. Lasi rat atum ratchari atum aphan ke kroi varet nangne, la langrai ra akeme ahamphang asong mate asongja atum alongsi chelangdun nangji lapen kroi nangji. Lasi kedamtang aphurkimo pen chelangdam ra ili batai ko ansi ratchari asongja atum nang pachongthui long nangne lo. Ili rat atumsi chepare pen la nang kachongthui asongja atum aphan ratchari ahongklam pen plungjui nang po lapen pathur longle det nang po. Lasi don atum ratchari asong ke majok asong ta henone, hala asongja atumsi kaheno apotsi asong aphan lang nangne seta asongja aphan abang ke langdam vek nangji. Lasonsi hala hamphang asong atum aphan ta asongja aphan abang ke langdam nangji athe anuttin asongja amat ke me-et eh. Lasi non anuttin lapen abangphutin ta kacheresi keme lapen ratchari asongja atum alam ke kroi dun dap varet nangne.  


Saturday, 4 June 2016



HSLC angthek kapameji aphan komatsi arpu kaparpu po?

Karbi Anglong angkang HSLC angthek kaike aber kedodunver ke ningduk alam pu rat anglum kachethan arju dun longver. Kaike lapuson kedover pen pining abang asap akeme kevang thek long pen rat atum aning karong thek long lapen KAAC a CEM Tuliram Ronghang akehai ta chepindak long lo. Seta laso alam kachepindak along asapso lang parsik damte henone detji lapen kechok-kechokche chechini thek po lapen chepakeng thek po. Kechengsi kelang dam nangji abang ke Karbi Anglong angkang non HSLC angthek keme-i ke komat a school atum ajok lo? Komat a school ajok pensi lapu an kapaphi iver lo? Neli kipudamji abang ke lahai angthek kapame ke kaike ta private a school pen ajoksi aphant kebat-i, seta hala government a school amokha along abang ke kai amat ta angthek abang ke private school pen pangbar lote aber-o titi. Lasi KAAC pen bangso aphuthak credit ke en damji abang ke un eh athe private school along ke government ari chejot dun et un eh. Lasi kachari keme apot puta chipu un eh.

Non bangso along ajahak alam langdam sinang. Government school pen private school athanbang atum binong kelong ke chingbarbe pin. Private school thanbang atum LP angdeng along Sika 500 pen Sika 2000 anbak si longchot, seta government LP school amokha along ke Sika 15,000 pen danglok ke Sika 40,000 an kelong ta do. Lasonsi ME lapen high school along anta kacheprek dolo. Ladak kethenai kelang dam nangji bang ke loh kacharli aning kere atum anta government school alongsi dolo lapen binong ta ke-ong, seta kopi apotsi government school pen mute private along angthek me munak lo? Bangso along ke kelangparsik nangji thetan do. Kechengsi ke akethe lapen arpu kedo atum kapangkre ajok. Laso aphi ke rongsopi pen angtan, jasemetpet pen atok arlo kedo a school amokha ke thang inut vetsi ke-ong lapen lata kedamde, kedamde pin lapen kedamjai saide, seta kachedamver pu abang ke ave. Lasonsi hala ME pen high school amokha along ta kedorplup a thanbang ave, jasemet ke science pen maths athanbang. Laso ajoksi kacharli ke tikuk det lo. Lahai pen kethenai ke foundation kangduk apot lo. Athe isi-hini a LP school pen anpara ke kethan kememe mate thanbang atum asai kachepangkre ajok LP angdeng kijut ahut anta reading kethekthe a osomar dopik. Bangso ajok kosonsi akangtui angdeng ke kabujiji lapen kacharli kemesen thekji? Laso along ame kebat dun ke RTE aron lo, pa fail longle pu pen ta isi lo. RTE ta heno pu kali, kemesen le kali seta athe ke fai atum aphan ke puthot thanthu pame pen patok thura pa un nangji puseta non bang ke lason klemklesi lapu amat pa un varet. Laso pen amat a quality puta ave det lo amat akangtui angdeng an ke heno lap lo. Lasi education kapameji aphan ke ka strict hen lo. La tovar ari inspection dam chot amat atok aphan ke bitan hen lo non keklem bom kahenonai lo. Lasonsi KAAC Education incharge pen danglok ha SI/BEEO atum anta klem nang po lapen RTE ateng special class ta pangtang nang po. 

Wednesday, 1 June 2016

Rat thurpak kachesong along ratchari patip lote chun un eh

2003 Bodo Accord Claus 8 along ketok Karbi Anglong pen Dima Hasao kedo a Bodo atum aphan ke ST(Hills) parlo po pu union cabinet along kacheparai aphuthak rat thurpak pini Aru 30 arni kachesong ke rat aning kipung chepaklang angthek klang lo. Bangso kacheong along Karbi, Dimasa, Kuki, Rengma heihui akhei ahamphang asong chelangpet pen Hills Tribal League ahongklam pen chelang lo. Bangso along ke Karbi Lammet Amei pen Karbi Cultural Society atumsi bangso kachelang asong aphan ja lo. Latum ha 2003 pen amatsi kachesong cheng dun lo seta angbong kangsamri ajok kedamtang chiklo jong trok aprang malom pen kachesong pangcheng thu lo, seta non puthot ratchari atum ta arjap dunsi Hills Tribal Protection Forum (HTPF) pu Congress, HSDC lapen BJP atum chelang pen sengsi station malom kacheklang pangtang lo. Mesen lo seta laso along kelangdam kaparsik akenangsot lang athe Karbi Anglong a Bodo atum lapuson ajakong kelong ilokji kechengsi ke lam methang amonit atum kachekroi kedodun ajok. Laso aphi ke Tarun Gogoi ta kekroidun kipi (Approval) kipi lapen BJP atum abang ke asakhi ketheng atum lo. Lasi ladak ke kechengsi ke ratchari asong lapen asongja atum akachesong aphan ke ning the-o nangne, athe ratchari ke amethang atum amo le kepleng lote kangton lo. Lasi Congress atum ta non amat ke central lapen state along ta opposition kedokok ajok chesong lo seta hala Tarun Gogoi approval kipi ahut ke dak non karjap a Congress asongja atum ta doklip. Lasonsi ASDC atum ta klem lo lapen lasonthotsi BJP atum ta klem lo. Laso apotsi hamphang asong atum akachesong abangsi ardi pi nangji. Athe mo BJP atum ta minister long dun lo pulote lasonsi doklip li po lapen kevangsi MAC kilik kedokok ajok opposition Congress pen HSDC atum ta kilik nangnele tik ke klem po seta ahok-ahak mo kilik aphi kopi manji? Halaso aphansi mathadam nangji. Athe non BJP kedobom ahut Congress pen kehai atum puseta EM kar-i ajok haidet aphi ke BJP si state along kapaklong ajok BJP lutruk po. Laso aphan abang ke ratchari atum ke guarantee ave, seta hamphang asong atum abang ke amethang ale aphan le kachesongji kali. Kachesong abang men-men parjap-lun mate kapangtangkringji pu abang ke un eh seta kachesong achethe abang dingji. Seta ratchari atum ke song aphan lapen amena aphan le ale kijut lo pulote ke-o lo. Bangso alam ASDC amahang kethek pen ahok-ahak hemprek aphan chesong lapen isi angdeng anke chun lo, seta latum ta ratchari kisun pen ke bang jok ativisi cheman dun lo, hem totlun pensi hemprek hangbom lo. Lasi non Karbi Anglong arat atum ratchari asong akachesong aphan bikok nangne seta majok asong, Congress, BJP lapen HSDC aphan puseta ning the dun varet nangne athe lahai kopi lapen koson pensi nang kacheman ma ke ili kado kave ta thek prong lo lapen chini hur lo. Ahok ajat ason seta ratchari ave te un eh lapen chunche, seta ethe ning kachibi nangji abang ke kapabobji ta ratchari asong atumji. Lasi rat thurpak lapen rat ajakong aphansi ning chethe nangji. Athe mo kisung ta ratsi sungji, seta bang songja atum ke sung vangveji.     

Thursday, 28 April 2016



Ahoi along lam kedover ke bang chot kali, emethang ta akechokche do
Karbi Anglong ahoi kaike amat ihin kalite ihin anat ke kaike ta lam dover. Non malom Nagaland anatthu; Tila bosti, Shankar basti heihui anat alam pen abang ke monit apran dam nangdet pen ke ingsamjin lang. Seta ha Golaghat anatthu abang ke arklokbok lang lapen non amat Nagaland ahoi anatthu kethek long ke ingsamjin seta Naga atum aphan ke kangsam lo pu puthip un eh lang. Athe latum ke akrongtin anatthu penta cherappet titi. Non kedambom ahut kethek long ta rat, hamphang asong, Nagaland government lapen klempar atum angbong kacherap do puke chepaklangdak lo. Nagaland government ta kacherapdun do pu kethekdam long abang ke Govt. asaikam aphan longle kerai do lapen klempar atum abang ta risim kangtang rongrang pen amatsi chepaklangdak. Lasonsi Naga lapen ahamphang asong atum ta chepaklangdak lo. Non amat ili kelangdam nangji ke Dillai pen damchet 9 miles along ningkan pho aprang ta eviction keklemtang lo. Non bangso adim puthot monit atum hem kimthusi bochethu lilo.
Lasonsi ha Meghalaya anat ahoi Karbi Anglong arlo Block-I pen Block-II along abang ta Khasi/Pnar atum ke kedo pathir lo. Lapuson keklem long pop ke bang ha Meghalaya anat pensi kerap lapen kachingthur amo dengbom. Lapuson amat kedo-kethak anta rengdok-rengni pensi dobom lapen kenangji ason tovar, seh kachelang adim, school heihui anta dopet lo. Lason pijo-pijo pen chot ta kali, ason-ason kachingthur amo nang kedeng lapen nang keklem ta paprap pikpik.

Non kelangdam nangji abang ke lahai aphuthak komat lapen kopisi keklem dun lo? Lahai along ke jongjung pen ke majok amonit seta chesong dun un eh. Lake Govt./KAAC pensi keklem nangji amo. Laso pen ke hamphang asong atum pensi klem nangji, jasemetpet pen ke loh charli asong. Non kethekdunthu long abang ke majok penta thetan kachesong lapen kekhamkhedun ave. Kethekdun long ke local a newspaper amokha along adai kachehekji aphan press statement kipi anvet lapen ahoi along cheklangdam po a photo paper along chipi amat doklip, lason ta dopik. Seta chinihur nangji, lapuson pen ke nahok ta le damde. Jongsi birta along pachetakji pulote state lapen national level a print media lapen electronic media along pen pachetak thek nangji. Seta local a media penchot ke dak arat anta kaporhi et-e ta do lapen isi alam ning kachibi nangji ke dak amonit atum amek kejang amekbur chip-ong lapen ding-ong. Laso pen aphi dak arat atum ahoi along do vangve, lapu arlo anat nang kapatebom ajok ha ahoi anat ke o-tekangbom. Lason ke-o tekang ke rat atum ta sai jokje pensi klem nangkok, athe kisung-keboi, ok-pran kacherai nang pen danglok KAAC pen kerap kipipe lapen kahumri damde ta kethepik alam. Arleng kethe atum ta alam ningje chot-chat amat asai abang klem abang ave det. Seta hala bang atum abang ke ahoi lapen lapu ahoi arlo nang kedo amonit atum aphan akrap pi pame lapen kisung-keboi pen danglok kachingthur amo anta pi lap. La anchot ta kali, mo inut bak kopene eson bak pholok pulote halapu parai atum amonit chot ta kali, hamphang asong, arlo asong lapen a government pen amat ta nang thurdun plutji, seta ladak atum ke lapuson kalidet ajok kisung pho-i nang rong amat hala ahoi along kedo atum ke amethang aphan kachepajokji aphan lapu anat nangpetbom pen halapu anat abang o-tekang bom nangkok. Laso ajoine bang atum anat pen ajat amo ta nangdeng lapen nangklem kroi titi. Lapu noi laben noi seta alongle ke arnivang ta pijo-pijo pen ke kon bom. Lahai ahavar ke J&K anatthu POK asonsi ladak ta MOKA (Megalaya Occupied Karbi Anglong), NOKA (Nagaland/Nagoan Occupied Karbi Anglong) lapen GOKA (Golaghat Occupied Karbi Anglong) cheplang lo. 

Tuesday, 26 April 2016



Impinging the Pristine Culture


Culture is the way of life, especially the general customs and beliefs, of a particular group of people at a particular time as describe in the Cambridge Dictionary. It is the most interesting and everlasting part in our life which always goes with us like our shadow, as because our culture is behind what we are today.  It taught us in every sphere and at the same time we cannot break free from it in regard to traditional rituals like marriage and dead ceremony, and in the conservative traditions it is always at the helm of it. So, to be precise culture starts from our birth like our naming with whose rebirth we have taken, birth day celebration, ring ceremony, marriage and up to dead ritual; in short it is always a part of our life with goes hand in hand.
In this regard I would say that the beautiful and richly Karbi culture are being intruded and diluted unwittingly by our own people. On this part I would start from the religion where most of us who have deviated from the aboriginal religion, the animism which believes in polytheism have to some extend are either modified or moulted to their desired point. But at same time if you note with diligence you will find that those who still embrace the conventional belief, you will find an interesting fact; it is a mixture of belief with lots of flavoured combinations from the other sides. The system of worship, the faith and the Sabbath too sublimated the aboriginal belief. As substantiation you will find a worshiping place inside these houses hung with the photos or idol of varied deity or the worshiping house in their campus. The new beliefs turned into supremacy by surpassing all the power of the gods and goddess of animism which always go hand in hand. To note with great significance a new such culture have already evolved and practiced with parallelism. That is really serious which need immediate ratification; I mean to say preserving the sacred with originality. For that I would like to take the reference of the Bhagawad Gita, which says It is better to live your own destiny imperfectly than to live an imitation of somebody else’s life with perfection.” So, to please somebody or others to equivalence with the main stream at the cost of our true culture should be seriously and adamantly be avoided. And in addition to that which has a close relation is the mandatory common and popular ritual, the marriage rituals. In this union of two soul’s ceremony; of late there is always a fusion with either the western or the dominating majority culture, which is solemnised in the shortage way which will gradually spring up into a new culture. In accustomed to this new and short method of system cultured, we will find that there is always a mixture of modern philosophy, family structure and marriage, wedding and wedding rituals and greetings.
The other most concerning points of view are in regard to festivals, cuisine, clothing and language that need to be conscious and put an end to the eroding factors. The festivals and traditional clothing’s of the Karbi’s are termed as the unexplored sliced of paradise by the outside world; which they have come a long way to explore and enjoy the festivals with great fervour. Festival like Chomkan, Hacha Kekan though still performed scarcely in the society, the magnitude or the randomness etc. is no longer witness as like that was celebrated by our parentage. In such a celebration, especially the Chomkan and Adamasar, whenever or wherever it is performed, the organiser seems to be just a formality. As we always see on the tip of the tongue of the organiser that; whatever it be, the only concern is to complete the custom (Ajat le klem seta chok lo, hala jutang lapen aron le pleng lote chok lo). It is very desolate to say that this act will steadily wither the sacredness in an incognizant conduct. Indeed it is an ultimate reality what we celebrate today is not the one that was celebrated by our forefathers with great pomp and fervour. The feverish festivities is not seen what I have witness in my early days today, e.g. the presence of crazy revellers. Whoever attends the celebration is only to give their gesticulated presence in front of the inviter, but as such as like observance, abstraction, research, to take into knowledge, to enjoy, to learn or to study by the concern society is seldom seen. On such premonition to the diminishing culture and the tradition, it is really a hats off to the thinker and founder of Karbi Cultural Society, without which it would not have been able to preserve at least to what it is today.
On the famous Karbi cuisine, it is also vanishing from the taste of the modern culture. As we see that the menu like kangmoi (Khar sobji- alkaline added curry), ki-up (Boiled) and kalangdang (Boiled with addition of salt, sesame-til etc. are added according to the taste desired. The other like the kar-ut, kangthu, kimung, ki-ur or so are also missing in the modern menu, out of which some can be said as the forgotten menu in the changing food habitat of most of the household.
We have also observed in the last three decades many makeover have taken with the traditional clothings. At the foremost I would mention is; Choi Hongthor: the original choi hongthor (Traditional shirt) is not like what we wear today. The modern choi hongthor is no longer a shirt, but have turned into a jacket with lots of modification in the print, design, colour etc. This is followed by Poho (Traditional turban), pini-pekok (Women dress) and khonjari (Shawl). The amang (Print and design) too have changed a lot. This is due to the high demand which leads to large scale production started by the unconcern businessman outside the circle. With the gradual modification to the demands of the customers without much observance or unconcern purchase and make use of it; which ultimately makes a big difference. By this time it has now become serious to reintroduce the original one. But I would say, better to be late than never, so and era has come to have a cultural patent for such design with the ministry of commerce and industry and patent department, and then work for necessary correction and resurrection.
The other is on the threatened vulnerable language lists as identified by the UNESCO. The diversified Karbi language spoken spreading across several districts of Assam, and in the state of Meghalaya, Manipur and Arunachal Pradesh and in the Sylhet district of Bangladesh have so far been very much influenced with the proximity of the place and tribe. It is quite evident from the way we speak or hear people speak, as most of the sentences cannot be completed without making use of words that has proximity with the area or tribe. So the encouragement to the activist in this field is very much necessary.
Initiatives undertaken at different level by various social organisations like the holding of Karbi Youth Festival, Hacha Kekan, literature body etc. is to be appreciated, but have to undergo more vigorous research for the preservation and dissemination which is the demand of the hour. In such endeavour in holding of fest is also to be encouraged by the local government and participation of all concern in various capacities will also have to be ensured.